Bảng dưới đây sắp xếp theo tình huống chứ không theo tổ chức. Lý do: cùng một đường có thể rất chắc trước tình huống này và không có gì trước tình huống khác, nên một điểm số tổng hợp sẽ che mất đúng phần bạn cần biết.
| Tình huống | Công ty chứng khoán trong nước | Công ty chứng khoán Mỹ | Cổ phiếu token hóa |
|---|---|---|---|
| Hệ thống đặt lệnh ngừng hoạt động vài ngày | Tài sản không ảnh hưởng, nhưng không giao dịch được và thiệt hại do lỡ cơ hội không được bù | Tương tự | Tương tự |
| Tài khoản của riêng bạn bị hạn chế khi rà soát | Có chi nhánh và người phụ trách để làm việc, bằng tiếng Việt | Làm việc từ xa, bằng tiếng Anh, lệch múi giờ | Qua biểu mẫu hỗ trợ, không có cơ quan trong nước để khiếu nại |
| Tổ chức trung gian mất khả năng chi trả | Tài sản tách bạch qua lưu ký tập trung; không có quỹ đền bù cho phần thiếu hụt | Tách bạch, cộng cơ chế đền bù của SIPC trong giới hạn công bố | Bạn là chủ nợ theo điều khoản, thứ tự ưu tiên theo pháp lý nơi tổ chức đăng ký |
| Tổ chức phát hành sản phẩm trung gian gặp chuyện | Không có lớp này | Không có lớp này | Có, và thường là mắt xích quyết định |
| Bên giữ tài sản cơ sở gặp chuyện | Lưu ký tập trung, được quản lý | Bên giữ tài sản được quản lý ở thị trường sở tại | Bạn thường không có quan hệ trực tiếp; phụ thuộc tổ chức phát hành đòi được |
| Sản phẩm bị chấm dứt hoặc gỡ khỏi danh mục | Cổ phiếu hủy niêm yết có quy trình theo quy định thị trường | Tương tự | Theo điều khoản của tổ chức phát hành, thanh toán theo công thức trong tài liệu |
| Khu vực của bạn bị hạn chế tiếp cận | Không áp dụng | Có thể xảy ra với khách hàng ngoài phạm vi phục vụ | Có thể xảy ra và đã có tiền lệ ở thị trường khác |
| Bạn mất quyền truy cập | Khôi phục qua chi nhánh, có xác minh danh tính | Khôi phục theo quy trình của công ty môi giới | Theo quy trình của sàn; với ví tự quản thì mất khóa thường là mất hẳn |
| Có tranh chấp và bạn muốn khiếu nại | Cơ quan quản lý trong nước | Cơ quan ở Mỹ, quy trình bằng tiếng Anh, chi phí theo đuổi cao | Không có cơ quan trong nước; theo pháp lý nơi nền tảng đăng ký |
Ba kết luận rút ra từ bảng
Đọc theo hàng chứ không theo cột sẽ thấy: hàng đầu tiên gần như giống nhau ở cả ba đường, và đó lại là tình huống hay xảy ra nhất.
- Tình huống phổ biến nhất không phân biệt được ba đường. Mất quyền tiếp cận tạm thời xảy ra ở mọi nơi và không nơi nào bồi thường cho nó. Nếu bạn chọn đường vì lo sợ «mất trắng», bạn đang tối ưu cho tình huống hiếm và bỏ qua tình huống thường gặp.
- Khác biệt lớn nhất nằm ở hai hàng giữa. Cột token hóa có thêm hai mắt xích mà hai cột kia không có, và bạn không có quan hệ trực tiếp với một trong hai.
- Hàng cuối quyết định giá trị thực tế của mọi hàng trên. Một quyền chỉ có giá trị khi bạn thực thi được nó; chi phí và ngôn ngữ của quá trình khiếu nại là phần thường bị bỏ qua khi so sánh.
Cách tự đánh giá một nền tảng bằng bảng này
Chín tình huống trên cũng là chín câu hỏi bạn có thể mang đi hỏi bất kỳ nơi nào — kể cả nền tảng chưa xuất hiện trên thị trường. Cách dùng:
- Với mỗi hàng, tìm câu trả lời trong tài liệu chính thức của nơi bạn đang cân nhắc.
- Hàng nào tài liệu không nói tới, đánh dấu lại. Số hàng không có câu trả lời là chỉ báo tốt hơn mọi lời quảng cáo.
- Với ba hàng liên quan tới mất khả năng chi trả, nếu tài liệu im lặng thì coi như bạn chưa biết mình đứng ở đâu — vì đúng là chưa biết thật.
Đọc chi tiết từng lớp
- Khi có sự cố, mỗi đường còn lại gì — bài đầy đủ đứng sau bảng này.
- Bảo vệ nhà đầu tư ở Việt Nam tới đâu — vì sao chưa có quỹ đền bù và điều đó nghĩa là gì.
- SIPC là gì — nó bảo vệ tình huống nào, và vì sao không giải quyết vấn đề của người ở Việt Nam.
- Token hóa có cơ chế bảo vệ không — cái có, cái không, và cái phải đọc từng sản phẩm.